4 Nisan 2012 Çarşamba

DİONYSOS


Dionysos, Antik Yunan Dünyası'nda, ilk olarak şarap sonra bitkilerin ve son olarak ölümün ve hayatın yenilenmesinin tanrısı olarak tapınım görmüştür. Antik Yunan Dünyası'na diğer tanrılardan daha geç girmesine rağmen, O'nun için yapılan şenlikler Grek hayatının daha çok canlanmasını sağlamış ve bu şenliklerde oynanan oyunlardan Tragedia ve Komedia doğmuştur.

Dionysos bir çok yönden diğer Olympos tanrılarından ayrılır. Diğer tanrılardan hiçbiri Dionysos kadar insanlara yakın ve insanlarla içiçe değidir. Bu yönleri sayesinde bir çok yerde kendine müritler bulmuştur. Dionysos'un Anadolu kökenli bir tanrı olduğu ve bu tanrıyı Yunanlılar'a benimsetmek için çeşitli efsanelerin uydurulduğu biliniyor. Dionysos tapımı, ilk zamanlar tanrı ile ilişkili efsaneleri canlandırmakla başlamış ve zamanla bu oyunlar edebi bir içerik kazanmıştır. Daha sonraları bu efsaneler tragedialar ve komedialara konu olmuştur.

Dionysos, Zeus ve Semele'nin olğu olarak doğmuş. Semele'nin Zeus'un yıldırımları sonucu ölmesinin ardından, Zeus'un baldırına yerleştirdiği Dipnysos 2. kez doğmuştur ve Nysa Dağı perileri tarafından büyütülmüştür.

Dionysos, büyümesinin ardından bir yolculuğa çıkmış ve Hindistan'a kadar gitmiştir. Gittiği yerde insanları şarap ve üzüm yetiştiriciliği konusunda eğitmiştir. Bu yolla kendine tapınanların sayısını arttırmış, ancak kendisine kötü davranan veya karşı çıkanları da cezalandırmaktan çekinmemiştir.

Dionysos, dininin gelişmesini ve insanlar üzerindeki etkisini biraz da kendisi için yapılan şenliklerin içeriğine borçludur. Onun için yapılan şenlikler, zamanla diğer tanrılarınkiyle karşılaştırılamayacak ölçüde önem kazanmıştır. Dionysos için Atina'da Aralık ayı başından Nisan ayı ortasına kadar olan sürede 4 şenlik yapılıyordu. Bu şenliklerin en önemlisi Anthesterion'du. Dionysos Bayramları'nda yapılan şenlikler insanın 5 duyusuna hitap edecek nitelikte idi.

Dionysos şenliklerinde oynanan satyr oyunlarından Tragedia türemiştir. Ayrıca ilk başlarda yuvarlak orkestrada oynanan oyunlar, zamanla Atina Akropolünün güney yamacına inşa edilen Dionysos Tiyatrosu'na taşınmıştır. Bu, Yunan Dünyasının ilk taş tiyatrosudur.

Anadolu'da Dionysos'la aşağı yukarı aynı özellik­leri taşıyan tanrılar vardır. Phrigia'da Sabazius ve Lydia'da Bassareus bu özellikte tanrılar olarak Anadolu'da tapınım görmüşlerdir. Buna rağmen Dionysos hiçbir zaman Yunanistan'da gördüğü kadar fazla ilgiyi Anadolu'da görememiştir. Dionysos dini daha sonra Kuzey Yunanistan'a yayılmış, Roma Dönemi'nde de Bakkhos olarak varlığını sürdürmüştür.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder